Similes ondersteunt kinderen

Een papa met vleugels

KOPP-kinderen, Kinderen van Ouders met Psychiatrische Problemen, zijn in de psychiatrie een vergeten groep. Omdat ze vaak 'onzichtbaar' zijn. De 'schreeuwers' worden opgemerkt. De schimmen niet. De problemen vormen zich in hun hoofd. Op zeer bijzondere wijze heeft Similes, de Belgische zustervereniging van Ypsilon, aandacht aan deze groep besteed. Aan de kinderen die midden in de sores zitten. Ze brachteen prachtige serie leesboeken uit, bestemd voor kinderen van 3 jaar tot 18 jaar. Iets waar Similes terecht trots op is. Met veel interesse en zelfs plezier heeft Marja Hasert, zelf KOPP-kind, de boeken 'verslonden'. De beschrijvingen vult ze aan met eigen ervaringen

De serie begint met een prentenboek voor de allerkleinsten. Papa is nooit moe is bestemd voor kinderen van 3 tot 6 jaar. Het boek heeft een aantrekkelijk formaat, met tekeningen die aanspreken. Het verhaal gaat over Knoopje. De papa van Knoopje doet soms een beetje vreemd. Midden in de nacht loopt hij het gras te maaien. Als Knoopje daar wakker van wordt, vindt hij dat zij ook maar moet komen helpen. Terwijl Knoopje ontzettend moe is en gewoon wil slapen. Maar Knoopje wil papa niet in de steek laten, dus doet zij wat hij vraagt.

Hoe langer ze werken hoe wakkerder papa wordt. Mama kan het niet meer aan. Gelukkig ziet buurvrouw Haas dat Knoopje het moeilijk heeft. Van haar krijgt ze de aandacht die een kind nodig heeft.

Het voorleesboek kan de jongste kinderen ondersteunen. Hoewel dit een lastige leeftijdscategorie is, zijn de schrijvers er in geslaagd een aantrekkelijk boek te maken. Het kan de aanleiding zijn om met de kleintjes te praten over hoe het er bij hen thuis aan toe gaat.

Als KOPP-kind van een andere generatie is het moeilijk me een voorstelling te maken van hoe dat dan in zijn werk zou moeten gaan. Toch denk ik dat met name leerkrachten of speciale begeleiders in het onderwijs, de mogelijkheid hebben om met een boek als dit méér uit een kind te krijgen dan wanneer ze alleen vragen zouden stellen. Was zoiets er maar veertig jaar geleden geweest. Dan had mijn leven er misschien wel heel anders uit gezien.

Een papa met vleugels is een rijk geïllustreerd boek voor kinderen vanaf 6 jaar. Klipp en Lessa hebben een papa die een beetje gek is, niet gewoon. Papa heeft ongewone aandacht voor alles wat vliegt. Hij heeft een boomhut in de tuin. Daar zit hij de meeste tijd. Hij wordt opgenomen als het slecht met hem gaat. Klipp en Lessa worden regelmatig gepest met zo'n gekke papa. Uiteindelijk probeert papa zelf te vliegen en dat loopt bijna verkeerd af. Het is een triest verhaal dat op duidelijke en realistische wijze wordt verteld. Ook het gevoel dat je soms liever niet zo'n papa wil hebben en je voor hem schaamt komt aan bod.

Heel herkenbaar. Dat gepest worden en je schamen voor je vader (in mijn geval moeder ) is een wezenlijk onderdeel van je jonge leven. Dit boek, voor zulke jonge kinderen geschreven, confronteert meer dan de meest intellectuele beschrijving.

Voor kinderen vanaf 9 jaar is het verhaal van mevrouw Eekhoorn en alle andere dieren in mama's hoofd. Een echt leesboek. Amber vertelt over haar leven met een zieke mama. Samen met haar papa en broertje Reinoud probeert ze zich staande te houden in een leven dat je geen kind toewenst. Altijd rekening houden met je mama. Je broertje beschermen en je vader tevreden stellen. Ze heeft een vriendje, Nesten. Zij houden allebei van voetballen. Nesten zit altijd vol prachtige verhalen. Uiteindelijk blijken al deze verhalen een 'masker'. Hij weet dat Amber het thuis niet makkelijk heeft, maar ook hij heeft een geheim.>

Op zeer treffende en ontroerende wijze wordt getoond hoe kinderen in een dergelijke positie een overlevingsmechanisme in werking zetten. Het boek laat op pijnlijk duidelijke wijze de dilemma's zien van deze jonge kinderen. Dit boek is een echte voltreffer, zo tot de verbeelding sprekend, dat ik het iedereen aanraad.

Een Regenbui van tranen is voor kinderen vanaf 12 jaar. De kinderen zullen zichzelf herkennen in de verhalen en er wellicht over willen praten als het uit is. Karlijn laat delen uit haar dagboek lezen. Haar mama heeft het moeilijk. Misschien overspannen, denkt de dokter. Als duidelijk wordt wat ze echt mankeert, wordt mama opgenomen in een psychiatrisch ziekenhuis. Soms wenst Karlijn dat ze maar nooit geboren was. Misschien was mama dan niet ziek geworden. Uiteindelijk komt ze in aanraking met een vereniging die bijeenkomsten houdt om kinderen als zij te steunen. Daar hoort ze dat ze niet de enige is met zo'n moeder. Dat is een grote opluchting. Ze ontmoet daar Stefan en zij heeft veel steun aan hem en zijn verhaal. De innerlijke strijd van liefde en haat voor mama duurt voort, maar ze kan het weer aan.>

Een mooi boek waarin ook weer veel herkenbare situaties. Omdat kinderen vanaf 12 jaar zelfstandig dergelijke boeken kunnen lezen, is het belangrijk om er daarna met ze over te spreken. Het kan zo'n indruk maken, dat het averechts werkt. Er staan hele rake stukken in, waar je als kind danig mee kan worstelen.

Jonge kinderen dreigen onder te sneeuwen in het ritme van alledag. Vooral omdat de loyaliteit ten opzichte van hun ouders op die leeftijd onvoorwaardelijk is. Ze zeggen op school niet wat er thuis gaande is. Toch, als leerkrachten en andere begeleiders goed observeren zullen ze merken dat er kinderen te stil, te voorbeeldig en te teruggetrokken zijn.

Als ik terugdenk aan mijn vroege jeugd, voldoe ik volledig aan die beschrijving, tot ik ongeveer 12 jaar was. Toen werd ik assertief en brutaal. Dat was mijn overlevingsmechanisme. De clown uithangen. Ik weet niet of iemand door mijn pantser heen had kunnen breken, zelfs met gebruik van deze boeken. Maar het was zeker het proberen waard geweest.

Met nog twee andere boeken, Lege ogen vanaf 14 jaar en Veilig gevoel vanaf 16 jaar, verdient het initiatief van de Belgische federatie van familieleden van psychiatrische patiënten Similes, daartoe in staat gesteld door farmaceut Janssen-Cilag, alle lof. Het is een prachtige serie boeken geworden. Ieder kind dat op deze wijze bereikt kan worden is er een. En ik weet hoe belangrijk dat is!

Marja Hasert

De boeken zijn rechtstreeks te bestellen bij Similes, Groeneweg 151, 3001 Heverlee, België, per telefoon: 00 32 16 232382 of per e-mail: similes@planetinternet.be, tegen een gereduceerde prijs van  6,20 per boek. Dit is exclusief verzendkosten vanuit België. In de boekhandel is de prijs 12,50.

Anne Wyckmans en Anne Mie De Leener: Papa is nooit moe, ISBN 90 6822 869 2

Stefan Boonen en Greet Bosschaert: Een papa met vleugels, ISBN 90 6822 871 4

Brigitte Minne en Marja Meijer: Het verhaal van mevrouw Eekhoorn?, ISBN 90 6822 872 2

Rob Baetens: Een regenbui van tranen, ISBN 90 6822 878 1

Leen van den Berg: Lege ogen, ISBN 90 6822 884 6

Werner Storms: Een veilig gevoel, ISBN 90 6822 883 8