UITGELEZEN

Windkracht 11 in mijn hoofd

Storm in het brein, Hans Almhof

Dank en waardering voor de mensen die hem in zijn ziekte hebben bijgestaan en die in hem en zijn mogelijkheden bleven geloven, uit Hans Almhof. Hun geloof heeft in hoge mate bijgedragen tot zijn uiteindelijke herstel. Zonder hun hulp had hij het boekje niet kunnen schrijven. In deze woorden is meteen al een van de belangrijkste voorwaarden voor herstel beschreven. Voor het weer op eigen benen komen te staan van iemand die de grond letterlijk en figuurlijk onder zijn voeten heeft voelen wegzakken, is hulp en steun van de behandelaars en de directe eigen omgeving onontbeerlijk.

De jeugd en latere adolescentiejaren van Hans Almhof verliepen gladjes. De problemen beginnen in zijn twintiger jaren. Hij beschrijft zijn hechte vriendschap met een oudere broer waaraan abrupt een einde komt. De broer overlijdt 29 jaar oud aan een plotselinge astma-aanval. Hij mist hem erg. Er is ook een zusje met een verstandelijke handicap dat veel aandacht en verzorging vergt. Moeder heeft haar handen vol aan het gezin. Uit zijn jeugdjaren herinnert hij zich zijn moeder als nogal afstandelijk. Warmte kreeg hij van zijn vader. Een katholiek gezin met vijf kinderen uit de zestiger jaren. De band met zijn moeder kwam pas tijdens zijn eigen ziekte op gang.

Als metafoor voor wat zich afspeelt in zijn hersenen in de eerste fase van zijn ziekte gebruikt hij het beeld van een orkaan. In de tijd dat hij ziek werd, woedde boven Nederland in de eerste wintermaanden van 1990 een storm met uitschieters naar windkracht 11. Almhof werkte op de universiteit aan zijn proefschrift. Aan de buitenkant verliep zijn leven zonder horten of stoten. Gevoelens over belangrijke gebeurtenissen in zijn leven sluimerden. Hij leerde en studeerde en zou over vier jaar promoveren. Op zijn zesentwintigste gaat het binnen in hem borrelen. Zijn gevoelsleven wordt als het ware wakker. Hij merkt aan zijn omgeving dat zijn jeugdjaren voorbij zijn en dat hij keuzen moet maken voor zijn toekomst. Hij wordt eenzamer, is zich daarvan bewust en raakt in paniek. Hij wordt depressief. Gaat op zoek naar hulp en in therapie. Niets helpt. April 1991, hij krijgt een slechte eetlust, gaat ‘vasten’ en krijgt visioenen tijdens het mediteren.

Door hongeren ontstaat een gebrek aan Vitamine B 12, waardoor mensen in een ernstige depressie kunnen raken. Maar dat weet hij niet.

Op het nippertje redt hij zichzelf van de hongerdood en gaat naar zijn huisarts, naar een psychiater en krijgt het antipsychoticum Orap. Niemand komt op het idee om hem op te nemen. Sterk vermagerd, zodanig hallucinerend dat een psychiater hem een receptje voor Orap geeft, dat hij ook nog zelf moet gaan halen.

Wanneer zouden huisartsen eens in de gaten krijgen dat mensen die in een dergelijke situatie bij hen komen meteen hulp nodig hebben in de vorm van ter plekke aangeboden deskundige informatie en medicatie? Hoe lang moeten mensen eerst de totale ontluistering bereikt hebben voordat een deskundige daadwerkelijk ingrijpt en een pati�nt tegen zichzelf in bescherming neemt?

Maar gelukkig, de goden zijn weer eens met de pati�nt en diens hulpverlener en er gebeuren geen ongelukken. Een week later gaat het beter en de behandelaar bouwt de medicatie af!

Afgezien van depressieve gevoelens gaat het redelijk tot op een dag in juni zijn zusje Elise, ook depressief, een einde aan haar leven maakt.

Eerst een broer en dan een zusje, beiden waren zijn eerste en vaak enige speelkameraadjes en vertrouwelingen.

‘Triggers’, aanleidingen die een sluimerende psychose naar buiten kunnen brengen. Je kunt er als het ware op wachten dat iemand met de kwetsbaarheid voor het krijgen van een psychose in de problemen komt.

De ziekte overwonnen

Ook met Almhof gaat het snel bergafwaarts. Hij rolt van de ene psychose in de andere, van crisiscentrum in inrichting, in kliniek. Van open afdelingen naar gesloten en van daaruit weer terug naar open en uiteindelijk met de diagnose schizofrenie weer de wereld in.

Eerst terug bij zijn ouders thuis. Dat levert veel problemen op voor beide partijen. Zelfstandig wonen maakt hem angstig, maar hij begint het aanstormen van een nieuwe psychose te herkennen en kan zelf maatregelen nemen om erger te voorkomen. Met de hulp van behandelaars, familie en vrienden lukt het hem weer op de been te komen. Van afronden van zijn promotie onderzoek is geen sprake meer. Zijn toekomst als wetenschapper ligt in duigen. Hij doet vrijwilligerswerk in een buurthuis. Het is 1997, het laatste jaar uit het boekje.

Hij concludeert: "Door mijn ziekte ben ik afgeweken van mijn pad. Maar ik ontdek nu dat mijn leven zinvoller is geworden. Ik leef met anderen en ik voel waardering om mij heen. Als iemand vraagt: "Is je leven niet mislukt ?" Dan zal ik zeggen: "Nee, mijn leven is beter geworden. Het heeft een nieuwe dimensie gekregen. Ik doe nu waar ik zin in heb. Ik ben rijk aan contacten. Rijk aan ervaringen. Ik ben niet gestorven....."" Hij heeft geen maatschappelijk carri�re gemaakt, maar heeft een eigen leefstijl gevonden. "Ik heb mezelf hervonden en de mensen om mij heen en mijn ziekte nagenoeg overwonnen."

Het boek is levendig en eerlijk geschreven, Almhof verbloemt niets. Hoe erg ook, hij maakt er geen lijdensverhaal van. Als lezer kijk ik met respect en medeleven naar hem. Hij heeft ondanks alle angsten en tegenslagen de moed en hoop op een beter leven niet opgegeven. Een mens die zijn eigen krachtbron heeft gevonden. Hij heeft vrede met de weg die zijn dode broer en zus zijn gegaan. Hans Almhof heeft zijn eigen weg aanvaard. De orkaan in zijn hoofd is gaan liggen.

Liesbeth Gerris e-mailadres egerris@nieuwsbank.nl