Individu moet uitgangspunt zijn

'De moderne aanpak van de vroege psychose' - Pieter Vlaminck

Psychiater Pieter Vlaminck bewerkte een zestal artikelen die hij de afgelopen jaren publiceerde tot een nieuw boek. De volgorde van de hoofdstukken werd hierbij bepaald door de datum waarop het oorspronkelijke artikel verscheen. Duidelijker zou het wellicht zijn geweest indien het laatste artikel tot beginhoofdstuk bewerkt was. De opvattingen in dit deel, "Het referentiekader: de 'schizofrenie' ontmanteld", lopen immers als een rode draad door het boek. Ze waren ook het uitgangspunt voor het recente debat in Ypsilon Nieuws: schizofrenie is geen homogene aandoening, maar in de praktijk wordt dit nauwelijks als uitgangspunt genomen.

Het boek gaat verder in op de regionale organisatie van de zorg rondom de vroege psychose en op de acute behandeling van deze aandoening. Hierbij wordt erop gewezen dat voor de meeste pati�nten met vroege psychose deze behandeling ambulant kan plaats vinden. Vraagtekens worden gezet bij de programma's voor vroege opsporing van de ziekte: ze leiden slechts tot uitstel van de volgende psychose, waarbij 80 procent van de opgespoorden onterecht behandeld wordt. Ook de waarde van de nieuwe atypische antipsychotica wordt gerelativeerd: bij goede dosering (veel lager dan vroeger) zijn ze nauwelijks effectiever, wel veel duurder en hebben ze hiernaast hun eigen bijwerkingen (gewichttoename, diabetes, cholesterolverhoging).

In de hoofdstukken over onderhoudsmedicatie en over behandelingsduur wordt gepleit voor een individuele benadering en niet voor het zonder meer toepassen van de betreffende professionele richtlijnen. Voordelen (vermindering van de kans op een recidief) en nadelen (bijwerkingen, acceptatie) dienen voor iedere pati�nt tegen elkaar afgewogen te worden in relatie tot de duur van deze behandeling. Het jarenlang gebruik van medicijnen na de psychose betekent niet vanzelfsprekend een gunstig effect op toestandsbeeld, op sociaal functioneren, op deelname aan het arbeidsproces en op afname van su�cide. Bij chronische pati�nten zonder medicatie is de kans op recidief binnen de vier jaar bovendien lager dan 50 procent. In afwijking van de offici�le richtlijnen kunnen er dan soms redenen zijn om over te gaan op een 'gecontroleerde afbouw' van de medicatie.

Besproken worden ook de offici�le richtlijnen in relatie tot het onderzoek dat hieraan ten grondslag ligt. De te onderzoeken groep pati�nten dient hierbij overeen te komen met de 'richtlijn-groep' en er moet rekening gehouden worden met de acceptatie van de behandeling door hen. Want: van de honderd pati�nten die op een bepaald antipsychoticum ingesteld worden, zullen er over twee jaar nog maar twintig datzelfde middel gebruiken!

Vlaminck rekent tot de primaire doelgroep van zijn boek psychiaters en assistenten in opleiding. De gedetailleerde beschrijving van het medicatiebeleid is met name voor die groep bedoeld. Als tweede lezersgroep wordt genoemd: andere hulpverleners binnen de GGZ, almede belangstellende leken (pati�nten en familieleden). Wat kennis van het jargon en de methodieken op dit gebied is voor die laatste groep dan wel handig.

• Ruud van Dorth - e-mail: v.dorth@planet.nl

Pieter Vlaminck: "De moderne aanpak van de vroege psychose". Uitgeverij Eburon, ISBN 90-5166-979-8. Prijs: € 23,50.