Van Ghandi tot God en terug naar Pieter

’Ik houd van mijzelf… en dat is wederzijds’ en ‘God is in de war, Hij denkt dat hij Pieter is’ - Pieter Overduin

Als vereniging richtte Ypsilon zich aanvankelijk uitsluitend op schizofrenie en de daarmee gepaard gaande psychotische verschijnselen. Naarmate de jaren verstreken werd het steeds duidelijker dat deze verschijnselen niet alleen aan schizofrenie verbonden waren maar dat zij ook voorkomen bij stoornissen als manisch-depressiviteit en persoonlijkheidsstoornissen. Om meer inzicht te krijgen in de verschijnselen van een psychose is het voor ons familieleden belangrijk kennis te nemen van de ervaringen van patiënten zelf, zo authentiek mogelijk door henzelf beschreven.

Pieter Overduin is zo’n schrijver, manisch depressief maar ook een talentvol auteur.

Pieter Overduin beschrijft uitermate beeldend zijn manische ervaringen in twee boekjes. In het eerste getiteld: ‘Ik houd van mijzelf... en dat is wederzijds’ beschrijft hij zijn ervaringen in een eerste manische episode die uitmondt in een psychose en tenslotte in een opname. In het tweede komen meer mensen aan het woord. Naast de ervaringen van Pieter leveren ook de mensen uit zijn directe omgeving: ouders, zussen en anderen hun bijdragen. Het tweede boekje heet: ‘God is in de war, Hij denkt dat hij Pieter is’. Een treffender beeld voor een psychose kan ik niet bedenken.

Als overeenkomst in de psychose van mensen met schizofrenie en mensen met manische depressiviteit valt mij bijzonder op het voorkomen van een relatie met god. Zo iemand verbeeldt zich niet alleen god te zijn maar naar zijn gevoel is hij het ook en dat is niet uit zijn hoofd te praten. Zo verging het ook de schrijver.

Zijn eerste boekje werd warm ontvangen. Voor het incasseringsvermogen van Pieter ietsje té warm. Te veel belangstelling, teveel aandacht maakte hem compleet euforisch. In het tweede boekje beschrijft hij heel knap hoe zo’n manische periode ontstaat en hoe dat proces verloopt. Naast de beschrijvingen van zijn eigen ervaringen hebben ook zijn ouders, zussen en andere mensen uit zijn omgeving een belangrijke inbreng. In de cursief gedrukte stukken tussen de teksten van Pieter zelf laten zij zien hoe het hun vergaat, hoe zij reageren op de bizarre verhalen van hun zoon, hun broer. Wat zij voelen aan angsten en verdriet om hoe het met hem gaat. Hoe vanuit een redelijk rustige periode de manie met hem op de loop gaat. Iemand die Pieter goed kent en die zelf een psychotische ervaring in India had gehad, vraagt zich bezorgd af wat er met Pieter gebeurd zou zijn als die echt naar India was gegaan, zichzelf de reïncarnatie van Ghandi wanend. Psychotische ervaringen worden in India niet direct gezien als een vorm van waanzin. Wellicht zouden zij hem niet erkend hebben als een reïncarnatie maar ze zouden misschien wel: ‘de goddelijke energie” van Pieter hebben gezien. God kent vele gedaantes Zeker ook die van Pieter.

De boekjes zijn verbazend knap geschreven. Pieter, maar ook de mensen uit zijn omgeving weten heel beeldend de gevoelens tijdens een manische periode en de val daarna in depressiviteit tot uitdrukking te brengen. Afwisselend verdriet en humor. Hij is een uitstekend waarnemer van zijn omgeving en beschrijft heel intelligent wat er mis is in de behandeling en de gedragingen van zijn hulpverleners. Sommigen karakteriseert hij als ‘kantoorverpleegkundigen’, hulpverleners die hun kantoor niet uit komen. Hij hanteert een onderkoelde humor, meer understatements dan venijnig cynisme. Soms in gedichtjes van een paar woorden. Al te domme hulpverleners neemt hij op een gracieuze wijze in de maling, niet hatelijk maar wel trefzeker! Ze kunnen het ermee doen…

De symptomen waarmee de ziekte gepaard gaat worden gevreesd door de omgeving. Vader is ontzet na een incident vol geweld waardoor hij zijn zoon door de politie heeft moeten laten wegvoeren. Hij kent zijn zoon niet als gewelddadig en plaatst terecht het incident onder de paraplu van de ziekte. Hij brengt zijn gevoelens onder woorden: “Als ik terugkijk op die dag en ook op de dagen daarna, dan zijn dat niet de lichtste dagen van mijn leven (als vader) geweest…Maar voor mij wel het bewijs dat de ziekte manisch-depressiviteit een vijand is van het zuiverste water, die je nooit mag onderschatten.” Veel ouders, broers en zussen zullen dat kunnen beamen.

Als eerbetoon aan de vader van Pieter en tevens als kerstwens wil ik graag met zijn woorden eindigen. Hij schrijft: “Laten we bescheiden blijven en beseffen dat ons leven zo ontzettend broos is en met al onze kracht kan het morgen afgelopen zijn. Dus moeten we maar heel zuinig op elkaar zijn en goed met elkaar omgaan. Want goed en god scheelt maar één lettertje!”

Liesbeth Gerris

Pieter Overduin ,’ Ik houd van mijzelf.. en dat is wederzijds’ (2001) ,

ISBN 90-7622-420-x en ‘ God is in de war, Hij denkt dat hij Pieter is’ (2004) ISBN 907622.417-x, u itgeverij De Vijver, Afferden, www.devijver.com, prijs beide uitgaven € 10,-.

In mijn uitgave van ‘Ik houd van mijzelf…’ontbraken de pagina’s 61 tot en met 72. Let op bij het kopen! L.G.