Boekselectie

Boeken voor profs

Veel vakliteratuur op het gebied van psychiatrie en psychologie is in het Engels geschreven. Engels is nu eenmaal de wetenschapstaal en de gerenommeerde vaktijdschriften en boeken komen meestal van Amerikaanse of Engelse bodem. Gelukkig wordt er ook binnen het Nederlandse taalgebied regelmatig over psychose en schizofrenie gepubliceerd. Want wetenschap is misschien universeel, de toepassing ervan wordt toch vaak bepaald door de specifieke omstandigheden binnen een bepaald land. Het is al weer acht jaar geleden dat het Leerboek Schizofrenie verscheen. Aan dit (Nederlandse) boek werd meegewerkt door deskundigen vanuit verschillende universiteiten en instellingen. Gelukkig zijn er sindsdien nogal wat nieuwe ontwikkelingen geweest en van een deel van de kennis van destijds is dan ook inmiddels de uiterste consumptiedatum verstreken.

De psychiater Mirek Kabela durfde het aan om, alleen, een nieuw boek te schrijven: Psychosen en Schizofrenie. Dit boek geeft een neutrale, en dus wat afstandelijke, uitgebreide samenvatting van de omvangrijke schizofrenieliteratuur tot en met 2003. Deel 1 beschrijft psychose en schizofrenie vanuit de invalshoek van de klinische psychiatrie: de diagnostiek, de behandeling en het verloop. Hiernaast is er veel aandacht voor de biologische factoren. Wat is er aan de hand in het brein? Deel 2 gaat nog eens apart in op de behandeling met psychofarmaca. Ook enkele medicijnen die nu (nog) niet op de Nederlandse markt zijn, komen aan bod. Deel 3 geeft een veertiental gevalsbeschrijvingen uit de dagelijkse praktijk van de auteur. Het laat zien, hoe verschillend de ziekte kan zijn en hoe weerbarstig de behandeling vaak is. Het boek is geschreven voor psychiaters (in opleiding), psychologen en “eenieder die met schizofreniepati�nten werkt”. Vooral die laatste breed gedefinieerde groep zou het boek wellicht als naslagwerk willen gebruiken. Jammer is het dan wel, dat een alfabetische register ontbreekt.

Min of meer voor eenzelfde doelgroep is bedoeld De Psychologische Behandeling van Psychosen. Waar Kabela, vanuit zijn totaaloverzicht, 15 pagina’s aan dit onderwerp weidde, bevat dit boek acht specifieke artikelen (totaal 91 blz.) van verschillende auteurs. Vooral de cognitieve gedragstherapie krijgt aandacht. Het uitgangspunt hiervan wordt als volgt beschreven: “Lijden is een gevolg van onze gedachten over een gebeurtenis en niet zozeer van de gebeurtenis zelf. Samen met de pati�nt wordt nagegaan, wat de lijdensdruk veroorzaakt en wat daaraan gedaan kan worden. Dit kan dan bijvoorbeeld het relativeren van wanen tot gevolg hebben, een toename van zelfcontrole en het vergroten van de maatschappelijke participatie”. Inmiddels zijn er voldoende wetenschappelijke gegevens om cognitieve gedragstherapie, naast de behandeling met medicamenten, een eigen plaats te geven bij de behandeling van schizofrenie.

Het boek bevat weinig theorie, maar bevat veel praktische beschrijvingen van de toepassing bij individuele pati�nten. Het is daarom ook wat gemakkelijker leesbaar voor de ‘buitenstaander’. In het gedeelte Tot de dood ons scheidt: hunkeren naar integratie, wordt het onvermogen tot echt terugkomen in de maatschappij neergezet. Mooi (ondanks de slechte afloop) en aangrijpend worden de kwetsbaarheid en de emoties van pati�nt en therapeut getoond. Dit mini–verhaal verdient eigenlijk een breder leespubliek.

Ruud van Dorth – v.dorth@planet.nl

Psychosen en schizofrenie: theorie en behandeling, Mirek Kabela, ISBN: 90 265 1732 7, Bohn Stafleu Van Loghum, 2003, prijs € 29.00.

De psychologische behandeling van psychosen: richtlijnen, valkuilen en omwegen, redactie: M. van der Gaag, M.T. Appelo, C.A.L. Hoogduin, ISBN: 90 313 3986 5, Cure & care development, 2003, prijs € 21.70.